Het is fascinerend om te zien hoe vlak voor de (recente) verkiezingen de peilingen nog volledig – maar dan ook écht volledig! – kunnen verschuiven. Eén goed debat – of juist één slecht optreden – kan ineens het hele beeld veranderen. Alles wat politici jarenlang hebben opgebouwd, lijkt in een paar minuten, of nou ja, door slechts een paar media-optredens en debatten, op het podium te kunnen kantelen.
Hoe komt dat?
In de afgelopen Tweede Kamerverkiezingen (2025) zagen we het gebeuren.
Bekijk maar eens de ontwikkelingen in de peilingen. Een maand vóór 29 oktober had niemand kunnen vermoeden dat Rob Jetten van D66 als grote winnaar uit de bus zou komen. Maar ook bijvoorbeeld de opkomst (of: wederopleving?) van Forum van Democratie is ongekend. De partij leek in de afgelopen jaren slechts ‘wappies en complotdenkers’ te bedienen maar ineens was daar meer dan een verdubbeling van het aantal zetels omdat simpelweg een nieuwe lijsttrekker – Lidewij de Vos – de kar ging trekken.
Maar hoe kan dat?
Zijn we dan collectief vergeten wat D66 en/of Forum voor Democratie ons in de afgelopen jaren ‘aandeden’ of wat hun plannen waren voor Nederland?
Nee, dat zijn we niet vergeten maar… er is wel een verklaring.
Gelijk krijgen? Benut het Recency Effect
Psychologen noemen dit het recency effect: mensen hechten meer waarde aan de meest recente indruk dan aan oudere ervaringen. Onderzoek van de Amerikaanse psycholoog Solomon Asch liet al in de jaren ’40 zien dat volgorde ertoe doet.
Wie op het eind overtuigt, blijft beter hangen.
Ook moderne neurowetenschappelijke studies tonen aan dat het brein recente prikkels sterker opslaat, vooral als er emoties meespelen. En laat een goed debat nou precies dat doen: ratio en emotie combineren op een manier die direct binnenkomt.
Word weer kansrijk
Een krachtig debat activeert niet alleen logische redenering, maar ook empathie, nieuwsgierigheid en bewondering. We zien iemand denken, voelen, reageren en onbewust herzien we onze eerdere oordelen.
Het verklaart waarom een politicus die jarenlang kritiek kreeg, door één sterk debat ineens weer ‘kansrijk’ wordt genoemd. En het werkt niet alleen in de politiek. Ook in het dagelijks leven – bij een sollicitatie, een presentatie of een zakelijk gesprek – kan één goed moment het verschil maken tussen twijfel en vertrouwen. Vooral het laatste moment.
Toch is er een grens. Als de emoties uit het verleden heel zwaar of pijnlijk zijn, is de kans kleiner dat een laatste charmeoffensief meteen overtuigt. Sterke emoties werken als lijm: ze hechten zich diep in het geheugen. Maar een goed debat of gesprek kan wél een nieuwe laag aanbrengen. Bijvoorbeeld een zachtere, opener toon die oude indrukken niet wist, maar hun invloed vermindert.
Good Feeling
Het verklaart ook waarom bedrijven zoveel investeren in bedrijfsuitjes, borrels of personeelsdagen. Zo’n good feeling creëert een gedeelde emotionele lading: saamhorigheid, humor, waardering. Die positieve stemming maakt mensen ontvankelijker voor nieuwe ideeën of besluiten.
In de gedragswetenschap heet dat affect transfer: het goede gevoel van het ene moment kleeft aan het oordeel over iets anders.
Wie dat principe begrijpt, weet dat overtuigen niet alleen draait om argumenten, maar om timing, toon en beleving.
Een goed debat vraagt drie vaardigheden:
- Luisteren zonder te bevriezen.
Wie echt hoort wat de ander zegt, reageert scherper én menselijker. - Argumenteren met structuur.
Een standpunt wint pas als het klopt, relevant is en belangrijk voelt. - Afsluiten met impact.
Niet wrijven in de wonden, maar de laatste zin gebruiken om respect en overtuigingskracht te tonen. Boost je eigen gunfactor!
Het mooie is: deze vaardigheden zijn te trainen. Debat hoeft namelijk niet altijd een directe strijd te zijn om Het Gelijk, maar het kan ook een hele nuttige en strategische oefening zijn in het vergroten van je invloed.
Wie dat beheerst, kan zelfs op het laatste moment nog aan zijn gunfactor werken. Want mensen vergeten misschien niet wat er ooit misging, maar ze onthouden vooral hoe ze zich aan het eind voelden.
Wanneer zien we je?
Bij Dé Nederlandse Debatclub in Amsterdam – de grootste debatclub van Nederland – houden we ons bezig met het trainen van belangrijke persoonlijke vaardigheden zoals spreken in het openbaar, pitchen, speechen, argumenteren, debatteren, (jezelf) presenteren en de kunst van overtuigen. We komen regelmatig bijeen. Je bent van harte welkom om een keer deel te nemen en te ontdekken dat je bij ons echt kunt groeien!
Ook geven we regelmatig workshops en trainingen. Dat doen we onder andere voor veel politieke partijen, zowel landelijk als op gemeenteniveau. Maar ook worden we vaak uitgenodigd door Businessclubs, bedrijven, de publieke sector en het onderwijs.
Dus… wanneer én waar zien we je?
