Iedere debater kent het moment. Je argumenten kloppen, je feiten staan, je opbouw is strak. En toch knikt de ander niet. Sterker nog: hij lijkt je niet eens te horen. De verleiding is groot om dan harder te duwen, meer bewijs aan te dragen en nog scherper te formuleren. Maar daar zit precies de denkfout.
Hoe nu verder?
Iedereen kijkt door een eigen bril
Mensen redeneren niet vanuit het niets. Iedereen kijkt naar de wereld vanuit een paradigma: een samenhangend geheel van waarden, overtuigingen en aannames. Dat paradigma bepaalt wat iemand belangrijk vindt, wat als bewijs telt en welke conclusies logisch voelen.
De één weegt vrijheid het zwaarst, de ander zekerheid. De één denkt in rechtvaardigheid, de ander in loyaliteit.
Sociaal psycholoog Jonathan Haidt liet zien dat mensen vanuit verschillende morele fundamenten redeneren. Een argument dat voor jou waterdicht is, kan voor iemand met een ander paradigma volkomen irrelevant zijn. Niet omdat die ander dom of koppig is, maar omdat jullie vanuit een ander vertrekpunt denken. En hoe groter dat verschil, hoe kleiner de kans dat je elkaar ooit in het midden vindt.
Erkennen maakt je sterker
Dat klinkt misschien ontmoedigend, maar het tegendeel is waar. Wie erkent dat paradigma’s bestaan, debatteert beter. Om drie redenen.
Ten eerste stop je met energie verspillen.
Je herkent sneller wanneer je tegenover iemand staat die je met geen enkel argument gaat bekeren.
Ten tweede richt je je op wie je wél kunt bereiken.
In een debat win je zelden je tegenstander, maar vaak het publiek. Juist daar zitten mensen met uiteenlopende paradigma’s, die je gericht kunt aanspreken.
Ten derde word je scherper in je argumentatie.
Onderzoek naar ‘moral reframing’ laat zien dat een standpunt overtuigender wordt als je het verwoordt in de waarden van je toehoorder. Stel: je pleit voor meer windmolens. Tegenover iemand die duurzaamheid belangrijk vindt, wijs je op het klimaat. Maar tegenover iemand die zekerheid en eigen land vooropstelt, valt dat argument dood. Bij hem praat je over energieonafhankelijkheid: niet langer afhankelijk zijn van gas uit landen als Rusland, en stabiele energierekeningen voor Nederlandse huishoudens. Dat is geen trucje: je standpunt blijft precies hetzelfde, je zoekt alleen de ingang die bij de ander binnenkomt.
Goed debatteren begint bij luisteren
Een goede debater is daarom niet alleen iemand die goed praat, maar vooral iemand die goed luistert. Die de bril van de ander herkent voordat hij zijn eigen verhaal vertelt.
Precies dat oefenen we bij onze debatclub in Amsterdam. We trainen niet alleen retoriek en argumentatie, maar ook het vermogen om andermans denkkader te doorgronden.
Wil je dat zelf leren?
Word lid. Of boek een training voor je organisatie, zodat je team leert overtuigen waar het écht telt. Wij houden ons bezig met spreken in het openbaar, pitchen, speechen, argumenteren, debatteren, jezelf presenteren en de kunst van het overtuigen.
Wanneer zien we je?
