Absoluut. Maar verwar de persoonlijke vraag niet met een persoonlijke aanval. “Als jij vindt dat Nederland meer vluchtelingen moet opnemen, zou je dan zelf een vluchteling in huis nemen?”
Alleen al het stellen van deze vraag zorgt vaak voor discussie. De één noemt het een persoonlijke aanval, de ander vindt het juist een uitstekende debatvraag. Maar wat is het nu eigenlijk? Het antwoord is in de basis heel simpel: een persoonlijke vraag is iets anders dan een persoonlijke aanval.
Dus… In een goed debat mag je best persoonlijke vragen stellen. Niet omdat iemands privéleven zo interessant is, maar omdat je soms alleen op die manier kunt onderzoeken of iemand consequent is in zijn opvattingen. Dat is iets heel anders dan een persoonlijke aanval. Een persoonlijke vraag onderzoekt of iemands woorden en daden met elkaar in overeenstemming zijn.
Een persoonlijke aanval daarentegen probeert iemand te beledigen, te kleineren of zijn geloofwaardigheid te beschadigen, zonder dat dit iets toevoegt aan de inhoud van het debat. Dát onderscheid wordt in maatschappelijke discussies opvallend vaak vergeten.
Consistentie is een legitiem onderwerp van debat
Wanneer iemand publiekelijk een standpunt verdedigt, mag je onderzoeken hoe dat standpunt zich verhoudt tot zijn eigen handelen. Dat geldt niet alleen voor het vluchtelingendebat. Denk bijvoorbeeld aan vragen als:
- U pleit voor streng klimaatbeleid. Vliegt u zelf nog voor vakanties?
- U bent tegen bezuinigingen. Welke belastingen zou u zelf bereid zijn te verhogen?
- U vindt dat ouders meer verantwoordelijkheid moeten nemen. Hoe geeft u daar zelf invulling aan?
- U vindt dat mensen gezonder moeten leven. Vindt u het dan oké dat u zelf rookt en drinkt?
Geen van deze vragen is beledigend. Ze toetsen allemaal hetzelfde: is iemand consequent in zijn normen, waarden en overtuigingen?
En dát is belangrijk: normen, waarden en overtuigingen vormen de basis van onze samenleving.

Hoe reageer je als jij zo’n vraag krijgt?
Veel mensen schieten direct in de verdediging zodra een debat persoonlijk wordt. Dat is meestal niet nodig. Zie zo’n vraag juist als een uitnodiging om je standpunt verder uit te leggen. Misschien vind je dat de overheid een verantwoordelijkheid heeft die je niet één-op-één bij individuele burgers kunt neerleggen. Of misschien laat je juist zien dat je jouw overtuiging ook in je eigen leven probeert toe te passen.
Welke uitleg je ook geeft: zorg dat deze logisch en consistent is. De beste debaters zijn namelijk niet bang voor persoonlijke vragen. Een scherpe persoonlijke vraag hoeft dus helemaal geen persoonlijke aanval te zijn. Sterker nog: soms is een persoonlijke vraag de enige manier om te ontdekken hoe stevig een overtuiging werkelijk is. Juist daarom hebben zulke vragen een volwaardige plaats in een goed debat.
De kunst is wel om het onderscheid te blijven zien. Vraag naar iemands consistentie, niet om hem of haar te beledigen. Want waar een persoonlijke aanval het debat doodslaat, kan een persoonlijke vraag het debat juist verdiepen.
Vragen stellen kun je oefenen
Bij Dé Nederlandse Debatclub in Amsterdam trainen we onszelf op belangrijke persoonlijke vaardigheden zoals spreken in het openbaar, pitchen, speechen, argumenteren, presenteren, debatteren en de kunst van het overtuigen. Het stellen van goede vragen hoort daar ook bij. En ja, je mag het je debatopponent daarbij best lastig maken. Het is hét kenmerk van een goed debat. Want uiteindelijk wil je toch de beste oplossing voor het voorliggende probleem?
Op onze locatie in Amsterdam organiseren we regelmatig onze clubavonden. Ook staan er vaak beginnerstrainingen op het programma.
Onze trainers reizen ook door het land om trainingen en workshops te geven. Bijvoorbeeld bij politieke partijen, overheden, de publieke sector, het bedrijfsleven en het onderwijs.
Wanneer zien we jou?



