Op 18 maart 2026 is het zo ver. In bijna alle gemeenten in Nederland vinden dan weer de gemeenteraadsverkiezingen plaats. Tijdens die campagne is altijd een belangrijke rol weggelegd voor de lijsttrekker, die doorgaans het meest zichtbaar zal zijn in die verkiezingscampagnes.
Vooral bij de debatten vooraf én zeker ook bij de bijeenkomsten in de gemeenten zelf. Van het Politiek Café in het buurthuis, het canvassen, het werkbezoek aan de scholen tot zeker ook de flyer-en open podium-bijeenkomsten in het winkelcentrum. En, wat te denken van de interviews met de lokale pers of de reportages op de regionale televisie? Zeker dat laatste mag niet onderschat worden: Pitch Like A Bitch is onverminderd het credo! Elke lijsttrekker moet dus van goeden huize komen en zijn/haar eigen communicatie tiptop in orde hebben.
Daarom dit blog.
Déze 4 vragen moet een lijsttrekker kunnen beantwoorden in de verkiezingscampagne:
1/4
Hoe urgent zijn de problemen eigenlijk die in de gemeente moeten worden opgelost?
Goed, we vermoeden dat de lijsttrekker sowieso al actief heeft meegeschreven aan het verkiezingsprogramma van de eigen (lokale) partij of de eigen lokale afdeling, maar dat programma moet echt wel tot in detail in het hoofd zitten. Daar mag geen inhoudelijke fout worden gemaakt. Je wilt toch niet nagedragen krijgen dat je je eigen verkiezingsprogramma niet eens kent. Maar bovenal moet de lijsttrekker in staat zijn om de onderliggende argumenten te formuleren. Waarom wil de partij wat ze wil?
TIP:
Ga in het aanvullende betoog – of tijdens het verkiezingsdebat – altijd uit van het onderliggende probleem dat (in jouw gemeente) moet worden opgelost en bewijs hoe URGENT dat probleem eigenlijk is. Toon aan dat ‘rampspoed’ in uw gemeente onvermijdelijk wordt als jouw plannen niet worden doorgevoerd!
2/4
Waarom zijn jouw oplossingen beter dan de oplossingen van andere partijen?
Er zijn ook andere partijen die meedingen naar de felbegeerde raadszetels. Die concurrentie biedt jou juist de kans het verschil te maken. Immers, als er geen concurrentie is, dan kun je ook niet aantonen waar je in uitblinkt. Daarom bestudeer én analyseer je wat de andere politieke partijen in hun programma hebben geschreven en daar heb je vanzelfsprekend een scherp waardeoordeel over. Ja, een waardeoordeel. Géén zijnsoordeel. Kiezers willen horen waarom ideeën goed of slecht zijn!
TIP:
Bewijs dat de oplossingen van jouw partij relevanter, structureler en langduriger zijn dan de oplossingen die andere partijen aandragen.
3/4
Wat kosten de plannen?
Tja, het moet in elke gemeente ook uit de lengte of uit de breedte komen. Daar is niks verrassends aan. Wat het plan ook is, hoe de voorgestelde maatregelen ook luiden: wat kost het? Goed, eerlijk is eerlijk… niet alles is van te voren exact in een bedrag in euro’s – tot op de komma – te concretiseren maar een lijsttrekker moet wel in staat zijn om aan te tonen wat het verschil in kosten (investeringen?) is ten opzichte van concurrerende ideeën voor hetzelfde probleem.
TIP:
Bewijs dat de bedragen die jij namens jouw partij voor jouw gemeente wil vrijmaken méér rendement (meer concreet resultaat) opleveren voor de lange termijn dan de plannen van de concurrerende politieke partijen.
(Extra noot: dit zou dus in theorie kunnen betekenen dat je in absolute zin méér euro’s wilt investeren in het oplossen van een specifieke gemeentelijke uitdaging dan een andere partij. Dat lijkt een nadeel. Maar het ‘voordeel’ zit hem in de bewijsvoering ten aanzien van het betere beoogde eindresultaat!
4/4
Durf antwoorden te geven op dilemma’s.
Natuurlijk sta je ultiem op scherp tijdens het grote lijsttrekkersdebat. Meestal vinden deze events daags voorafgaand aan de verkiezingen plaats. Een beetje slimme dagvoorzitter of debatleider zal op zo’n moment aan de lijsttrekkers zeker ook enkele gemeentelijke dilemma’s voorleggen.
Bijvoorbeeld:
“Stel u krijgt 1.000.000 euro. Bouwt u een nieuwe school? Of kiest u voor het verkeersveiliger maken van het dorp? En… u móet kiezen!”
Spannend hoor! Kiezers zitten sowieso niet te wachten op ontwijkende excuus-antwoorden. Ze willen dat politici duidelijk en onvoorwaardelijk zijn hoewel het leven – tegelijkertijd – soms ook niet altijd even ‘onvoorwaardelijk’ is.
TIP:
Durf echter wel een keuze te maken op ‘onmogelijke’ dilemma’s maar eis wel dat je hier later in het debat een toelichting op wilt geven. Maar kies wel!
De lijsttrekker is niet alleen de leider… maar ook de basis van de profilering van de partij. Kan hij (of zij) op elke vraag het juiste antwoord geven?
En de rest van de kandidaten dan?
Het hele bovenstaande blog was gericht op de lijsttrekker maar laten we niet vergeten dat alle andere kandidaat-raadsleden op de lijst toch ook een goede indruk willen maken tijdens de campagne. Het is dus geen overbodige luxe dat de nummers 2 tot en met de lijstduwers ook van de hoed en de rand weten én ook op z’n minst een geloofwaardig antwoord kunnen formuleren op alle bovenstaande vragen. Immers, al die andere mensen op de lijst zullen ongetwijfeld ook deelnemen aan het canvassen.
Trouwens: het is superleuk om het daar intern eens over te hebben en daarbij dan meteen te toetsen of iedereen binnen de partij op dezelfde golflengte zit en antwoorden van dezelfde strekking weet te geven.
Het komt de geloofwaardigheid én betrouwbaarheid van jouw partij ten goede. En je maakt daarmee misschien nét het verschil met één zetel méér in de raad als eindresultaat van de gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart 2026.
Jouw debatvaardigheden aanscherpen?
Je raadt het vast al: dat kan bij Dé Nederlandse Debatclub. We hebben een club met meer dan 200 leden: we komen regelmatig bijeen om onszelf te trainen op belangrijke persoonlijke vaardigheden zoals spreken in het openbaar, pitchen, speechen, argumenteren, debatteren en de Kunst van het Overtuigen. Misschien zien we je een keer in Amsterdam?
Maar we geven ook in het hele land volop workshops en trainingen voor politieke partijen, niet alleen in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen, maar ook daarna. Sinds 2024 geven we zelfs hele leuke podcast(media-)trainingen!
